Theo Nieuwenhuis (Noord-Scharwoude, 1866 – Hilversum, 1951) was een veelzijdige Nederlandse kunstenaar, vormgever en ontwerper, die een belangrijke rol speelde in de ontwikkeling van de Nederlandse art nouveau – ook wel bekend als de Nieuwe Kunst. Hij was actief op het grensvlak van beeldende kunst en toegepaste kunst en wordt gerekend tot de sleutelfiguren binnen de decoratieve kunstbeweging rond 1900.
Nieuwenhuis werd geboren in het Noord-Hollandse Noord-Scharwoude en volgde zijn opleiding aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. Al vroeg raakte hij geboeid door de idealen van de Gesamtkunst: het idee dat kunst alle aspecten van het leven moest doordringen. In dit streven vond hij zijn uitdrukking in een breed scala aan disciplines – van meubelontwerp en boekversiering tot keramiek, schilderkunst, textiel, interieurdecoratie en grafisch ontwerp.
Samen met kunstenaars als Gerrit Willem Dijsselhof en C.A. Lion Cachet was hij nauw betrokken bij de artistieke vernieuwing van het interieurontwerp in Nederland. Zijn ontwerpen voor meubels, behang, stoffen en gebruiksvoorwerpen waren vaak rijk gedecoreerd, geïnspireerd door flora, fauna en Oosterse ornamentiek, maar altijd zorgvuldig uitgebalanceerd in vorm en lijn.
Ook in de grafische kunsten liet Nieuwenhuis een blijvende indruk achter. Zijn boekomslagen, typografie en illustraties voor onder andere uitgeverij Versluys en het tijdschrift De Kroniek getuigen van een grote stilistische eenheid en liefde voor detail. Hij ontwierp ook affiches, ex librissen en zelfs postzegels.
Theo Nieuwenhuis was geen schilder in de traditionele zin, maar een veelzijdig kunstenaar die de grenzen tussen kunst en ambacht liet vervagen. Zijn werk stond in dienst van schoonheid en harmonie, met een diepe overtuiging dat kunst het dagelijks leven kon en moest verrijken. Tot op hoge leeftijd bleef hij actief en betrokken bij de wereld van de toegepaste kunst.
Zijn nalatenschap leeft voort in museale collecties, waaronder het Rijksmuseum en het Stedelijk Museum Amsterdam, waar zijn ontwerpen worden beschouwd als topstukken van de Nederlandse art nouveau.
![“Tentation” [temptation], lithograph by Eugène Grasset](https://media-3.gallerease.com/images/b891f1b8-508a-4829-a559-a56b7f765ca7/350x350/tentation-temptation-lithograph.jpg)
